دیوار آتش وب روی CDN؛ قانون، محدودیت نرخ و چالش مرورگر
راهنمای عملی تنظیم دیوار آتش وب روی CDN: هر نوع حمله را با قانون، محدودیت نرخ یا چالش مرورگر پاسخ دهید. فرمانهای تحلیل لاگ، نمونهی تنظیم nginx و هزینهی حمله با نرخ واقعی پنل در این راهنما آمده است.

وقتی سایت پشت CDN است، هر درخواست پیش از رسیدن به سرور شما از لبه میگذرد. دیوار آتش وب (WAF) همینجا درخواستهای HTTP را میخواند و پیش از آنکه به برنامه برسند تصمیم میگیرد کدام عبور کند، کدام مسدود شود و کدام آزموده شود. این راهنما برای مدیر سایتی است که میخواهد بداند در برابر هر نوع حمله کدام ابزار را روشن کند، یعنی قانون، محدودیت نرخ یا چالش مرورگر، و کجا باید کار را به سرور مبدأ بسپارد.
دیوار آتش وب روی لبه دقیقاً چه چیزی را میبیند
WAF در لایهی برنامه کار میکند: نشانی، روش درخواست (GET یا POST)، سرآیندها، کوکی و بدنهی درخواست. پس تنها حملهای را میشناسد که در همینها ردی بگذارد. در CDN ایران ابر ویرا، دیوار آتش وب کنار قوانین مسیر، کش و پایش سلامت مبدأ در یک پنل قرار دارد؛ یعنی میتوانید برای هر مسیر سایت رفتار جداگانه تعریف کنید. دو مرز را از ابتدا بدانید:
- WAF تنها از درخواستهایی محافظت میکند که از لبه بگذرند. اگر آیپی مبدأ لو رفته باشد، مهاجم بیواسطه سراغ سرور میرود.
- سیل بسته در لایهی شبکه، پیش از آنکه درخواست HTTP شکل بگیرد، موضوع دیگری است؛ WAF با خواندن درخواست کار میکند، نه با شمردن بسته.
انواع حمله و ابزار مناسب هر کدام
هر حملهی لایهی وب نشانهای در لاگ دارد و همان نشانه تعیین میکند کدام ابزار جواب میدهد:
| نوع حمله | نشانه در لاگ | ابزار اصلی روی لبه | کار کمکی در مبدأ |
|---|---|---|---|
| تزریق SQL و XSS | پارامترهایی با UNION SELECT یا برچسب script | قانون روی پارامتر و بدنه | پرسوجوی پارامتری، اعتبارسنجی ورودی |
| جستوجوی فایل حساس | درخواست به /.env یا /.git/ یا ../ | قانون مسدودسازی مسیر | فایلها بیرون از ریشهی وب |
| حدس گذرواژه | POST پیاپی به صفحهی ورود از یک نشانی | محدودیت نرخ روی همان مسیر | قفل موقت حساب، ورود دومرحلهای |
| خزندهی بیرویه و کپی محتوا | User-Agent تکراری، صفحههای پشتسرهم با فاصلهی ثابت | محدودیت نرخ یا چالش مرورگر | — |
| سیل درخواست HTTP | جهش ناگهانی روی مسیری پرهزینه مثل جستوجو | محدودیت نرخ و چالش موقت | کش کردن آنچه کشپذیر است |
| اسکن خودکار آسیبپذیری | صدها مسیر نامرتبط، مثل wp-admin در سایتی که وردپرس نیست | قانون مسدودسازی الگو | حذف برنامههای بلااستفاده |
قاعدهی کلی ساده است: اگر الگو روشن است، قانون؛ اگر مشکل حجم است، محدودیت نرخ؛ اگر الگو پنهان است و حجم بالا، چالش مرورگر برای جدا کردن انسان از اسکریپت.
قانونها: از لاگ خودتان شروع کنید، نه از فهرست آماده
فهرستهای عمومی الگوی حمله نقطهی شروع خوبیاند، اما قانونی که سایت شما را میشکند معمولاً همان قانون پهن و عمومی است. مثلاً مسدود کردن واژهی select در کل نشانی، صفحهی selected-products را هم میبندد.
گامبهگام: از لاگ تا قانون
- پرتکرارترین مسیرها را در لاگ nginx (قالب پیشفرض combined) پیدا کنید:
awk '{print $7}' /var/log/nginx/access.log | sort | uniq -c | sort -rn | head -20- مسیرهایی را که پاسخ 404 گرفتهاند جدا کنید؛ اینها معمولاً ردپای اسکناند:
awk '$9 == 404 {print $7}' /var/log/nginx/access.log | sort | uniq -c | sort -rn | head -20- هر الگو را در یکی از سه دسته بگذارید: مسیر نامعتبر (مسدودسازی)، مسیر معتبر اما حساس مثل ورود و جستوجو (محدودیت نرخ)، مسیر عمومی پرتکرار (کش یا در صورت حمله، چالش).
- در پنل CDN، در بخش دیوار آتش وب دامنه، قانون را تا جای ممکن باریک بنویسید: مسیر دقیق بهعلاوهی روش درخواست، نه یک کلمه در هر جای نشانی.
- پس از اعمال، از بیرون آزمون کنید:
curl -s -o /dev/null -w '%{http_code}\n' https://example.com/.env
curl -s -o /dev/null -w '%{http_code}\n' https://example.com/درخواست اول باید کد مسدودسازی بگیرد و دومی 200.
- یکی دو روز لاگ مبدأ و گزارش کاربران را دنبال کنید. اگر درخواست مشروعی مسدود شده، قانون را باریکتر کنید، نه اینکه کلاً خاموشش کنید.
محدودیت نرخ؛ عدد را از رفتار کاربر واقعی بگیرید
هر محدودیت نرخ چهار جزء دارد: کلید شمارش (نشانی آیپی، یا آیپی همراه با مسیر)، پنجرهی زمانی، آستانه و واکنش (رد درخواست با کد 429 یا ارجاع به چالش). آستانه را حدس نزنید؛ ببینید یک کاربر واقعی در یک دقیقه چند بار یک مسیر را میخواهد و حاشیهای بالای آن بگذارید. این فرمان شمار درخواست ورود هر نشانی را در هر دقیقه نشان میدهد:
grep 'POST /wp-login.php' /var/log/nginx/access.log | awk '{print $1, substr($4,2,17)}' | sort | uniq -c | sort -rn | headپشت CDN، ستون نخست لاگ نشانی لبه است، نه کاربر؛ پس پیش از این تحلیل باید مبدأ نشانی واقعی را از سرآیندی بخواند که CDN میفرستد.
لایهی دوم در مبدأ با nginx
محدودیت روی لبه بار را پیش از رسیدن به سرور میگیرد، ولی یک لایهی دوم در مبدأ برای مسیرهای حساس ارزان و مطمئن است. نمونه (عددها تنها نمونهاند و باید از لاگ خودتان بیایند):
# در بخش http
set_real_ip_from <بازهی-آیپی-لبه>;
real_ip_header <سرآیند-آیپی-کاربر>;
limit_req_zone $binary_remote_addr zone=login:10m rate=5r/m;
# در بخش server
location = /wp-login.php {
limit_req zone=login burst=5 nodelay;
limit_req_status 429;
# ادامهی تنظیم معمول PHP
}بازهی نشانیهای لبه و نام سرآیند را از مستندات یا پشتیبانی پنل بگیرید، سپس با nginx -t && systemctl reload nginx تنظیم را بیازمایید و بارگذاری کنید.
چالش مرورگر؛ برای HTML، نه برای API
در چالش مرورگر، لبه بهجای صفحه پاسخی میدهد که تنها مرورگر واقعی از پسش برمیآید (اجرای اسکریپت یا نگه داشتن کوکی) و پس از گذر از آن، درخواستهای بعدی همان کاربر عبور میکنند. اسکریپتهای ساده همینجا میمانند. ولی هر کلاینتی هم که مرورگر نیست میماند:
- اپلیکیشن موبایلی که API شما را میخواند؛
- وبهوک درگاه پرداخت و سرویسهای بیرونی؛
- ابزار پایش دسترسپذیری؛
- کلاینتهای وبسوکت و gRPC؛
- خزندههای موتور جستوجو.
پس اگر چالش را بهعنوان واکنش یک قانون به کار میبرید، آن را تنها روی مسیرهای HTML زیر حمله و برای مدتی کوتاه بگذارید و پس از فروکش برش دارید. پیامد بستن راه خزندهها بر رتبه را در نوشتهی اثر CDN بر سئو و Core Web Vitals باز کردهایم.
حمله در صورتحساب: هر بایت پاسخ، دانلود است
در CDN ابر ویرا هزینه بهازای گیگابایت دانلود است و آپلود رایگان است. یعنی خود درخواستهای مهاجم صورتحساب نمیسازند، اما پاسخی که به آنها میرود میسازد. نرخها به تاریخ آبان ۱۴۰۵ است و بهای روز را ماشینحساب صفحهی سفارش نشان میدهد:
| مورد | نرخ |
|---|---|
| دانلود از CDN | ۱٬۲۰۰ تومان برای هر گیگابایت |
| دانلود سرور ابری ساعتی | ۱٬۰۰۰ تومان برای هر گیگابایت |
| طرح حرفهای ۲ (۸ هسته، ۸ گیگابایت رم) | ۵٬۳۴۲ تومان در ساعت |
فرض کنید خزندهای صفحههای کامل سایت را میکشد و لاگ نشان میدهد حجم پاسخها به آن در یک روز ۲۵ گیگابایت بوده است:
- هزینهی روزانه روی لبه: «۲۵ گیگابایت × ۱٬۲۰۰ تومان = ۳۰٬۰۰۰ تومان».
- اگر یک هفته ادامه یابد: «۷ روز × ۳۰٬۰۰۰ تومان = ۲۱۰٬۰۰۰ تومان».
- اگر صفحهها کش نشوند و مبدأ سرور ساعتی باشد، خروجی سرور بهسمت لبه هم دانلود سرور است: «۲۵ گیگابایت × ۱٬۰۰۰ تومان = ۲۵٬۰۰۰ تومان» در روز.
راه دیگری که برخی میروند، بزرگتر کردن مبدأ است. ساختن یک سرور حرفهای ۲ برای دو روز: «۴۸ ساعت × ۵٬۳۴۲ تومان = ۲۵۶٬۴۱۶ تومان»؛ و در این مدت خزنده همچنان پاسخ کامل میگیرد و هزینهی دانلود سر جایش است. پاسخ مسدودسازی یا چالش بسیار کوچکتر از یک صفحهی کامل است، پس فیلتر کردن علت را برمیدارد و منابع بیشتر تنها نشانه را. روشهای برآورد حجم پاسخ از لاگ را در راهنمای محاسبهی هزینهی CDN ببینید.
فهرست وارسی هنگام حمله
- الگو را در لاگ نام ببرید: مسیر، روش، User-Agent، کد پاسخ.
- الگوی روشن را با یک قانون باریک مسدود کنید.
- اگر مشکل حجم است، محدودیت نرخ را روی همان مسیر بگذارید، نه روی کل دامنه.
- اگر الگو پنهان و حجم بالاست، چالش موقت را تنها روی مسیرهای HTML روشن کنید.
- مسیرهای API، وبهوک و پایش را از چالش مستثنا کنید.
- مسیرهای پرهزینهای را که کشپذیرند کش کنید تا به مبدأ نرسند.
- وضعیت مبدأ را در پایش سلامت دنبال کنید.
- پس از فروکش، چالش را بردارید و قانونهای موقت را بازبینی کنید.
اشتباههای رایج
محدودیت نرخ در مبدأ بر پایهی آیپی لبه
پشت CDN همهی درخواستها از چند نشانی لبه میرسند. اگر nginx بیتنظیم real_ip نرخ را بر پایهی نشانی فرستنده بشمارد، چند کاربر عادی کافی است تا سقف پر شود و همه 429 بگیرند. پرهیز: پیش از روشن کردن limit_req، نشانی واقعی کاربر را از سرآیند CDN بخوانید و set_real_ip_from را تنها برای بازهی لبه بگذارید تا کسی نتواند آن سرآیند را جعل کند.
چالش مرورگر روی API و وبهوک
چالشی که روی کل دامنه روشن شود، اپلیکیشن موبایل و تأیید پرداخت را بیصدا از کار میاندازد؛ چون این کلاینتها نمیتوانند چالش را حل کنند. پرهیز: چالش را با قانون مسیر محدود کنید و مسیرهایی مثل /api/ و نشانی بازگشت درگاه را صریحاً مستثنا کنید.
آیپی مبدأ که هنوز مستقیم در دسترس است
زیردامنهای مثل mail یا ftp که رکوردش بیابر به همان سرور اشاره میکند، آیپی مبدأ را لو میدهد و دیوار آتش وب عملاً دور زده میشود. پرهیز: رکوردهایی را که به مبدأ اشاره میکنند وارسی کنید و روی خود سرور درگاههای 80 و 443 را تنها برای بازهی نشانیهای لبه باز بگذارید. بقیهی امنسازی مبدأ را در ده اقدام امنیتی ساعت نخست سرور آوردهایم.
پرسشهای متداول
دیوار آتش وب جلوی حملهی حجمی در لایهی شبکه را هم میگیرد؟
نه بهتنهایی. WAF درخواست HTTP را میخواند و برای سیل بستهای که پیش از HTTP میرسد طراحی نشده است. آنچه در این وضعیت کمک میکند، پنهان ماندن آیپی مبدأ پشت لبه است؛ دربارهی محافظت لایهی شبکه از پشتیبانی بپرسید.
کاربرانی که پشت یک آیپی مشترکاند، مثل یک اداره یا شبکهی همراه، مسدود میشوند؟
ممکن است. وقتی کلید شمارش تنها آیپی است، چند کاربر پشت یک نشانی مشترک یک کاربر حساب میشوند. برای مسیرهای عمومی آستانه را بالاتر بگذارید و محدودیت سخت را برای مسیرهای حساس مثل ورود نگه دارید.
پس از پایان حمله، قانونهای موقت را نگه دارم؟
قانونهای مسدودسازی مسیرهای نامعتبر مثل /.env بمانند؛ هزینهای برای کاربر واقعی ندارند. اما چالش مرورگر و آستانههای سختگیرانه را بردارید یا به حالت عادی برگردانید، چون ماندنشان تجربهی کاربر را بدتر میکند.
سایت کوچکی که فرم ورود ندارد هم به WAF نیاز دارد؟
اسکنرهای خودکار به همهی سایتها سر میزنند و هر پاسخی که میگیرند دانلود است. برای سایت کوچک هم چند قانون مسدودسازی مسیرهای حساس و یک محدودیت نرخ ملایم روی جستوجو کافی و کمدردسر است.
جمعبندی
دیوار آتش وب وقتی کارآمد است که برای هر نشانه ابزار درستش را بگذارید: قانون باریک برای الگوی روشن، محدودیت نرخ برای حجم، و چالش مرورگر تنها برای صفحههای HTML و برای مدتی کوتاه. همهی اینها از لاگ خود سایت شروع میشود و بدون بستن راه مستقیم به مبدأ کامل نیست. اگر میخواهید این لایهها را روی لبههای داخلی تهران، مشهد و کرمانشاه پیاده کنید، دامنهتان را به CDN ابر ویرا بیاورید و نخستین قانونها را از روی همین فهرست بنویسید.



