امنیت سرور ساعتی: ۱۰ اقدام در اولین ساعت پس از ساخت سرور
ده اقدامی که باید در ساعت نخست پس از ساخت سرور انجام دهید، به ترتیب و با فرمان آماده: از کلید SSH و بستن ورود root تا دیوار آتش، fail2ban و پشتیبان بیرون از سرور. هزینهی آزمون بازیابی هم با نرخهای پنل حساب شده است.

سروری که تازه آیپی عمومی گرفته، خیلی زود هدف اسکنها و تلاشهای خودکار ورود قرار میگیرد؛ رباتها فرقی نمیگذارند که سرور قرار است یک سال بماند یا سه ساعت. به همین دلیل امنیت سرور ساعتی از همان ساعت نخست شروع میشود، نه پس از نصب برنامه. این راهنما ده اقدام را به ترتیب اجرا و با فرمان آماده برای اوبونتو و دبیان و نیز آلمالینوکس، راکیلینوکس و سنتاواس آورده است. روی میکروتیک منطق کار همین است، اما فرمانها فرق دارد و اینجا به آن نمیپردازیم.
نقشهی امنیت سرور ساعتی در ۶۰ دقیقهی نخست
ترتیب مهم است: اگر پیش از ساختن کاربر و کلید، ورود root را ببندید یا دیوار آتش را پیش از باز کردن SSH روشن کنید، خودتان را از سرور بیرون میاندازید.
| نوبت | اقدام | چرا در این نوبت |
|---|---|---|
| ۱ | وارسی آیپی و باز کردن نشست دوم | پیش از هر تغییر، راه برگشت داشته باشید |
| ۲ | بهروزرسانی کامل بستهها | آسیبپذیریهای شناختهشدهی ایمیج بسته شود |
| ۳ | کاربر غیر root | پیشنیاز بستن ورود root |
| ۴ | کلید SSH | پیشنیاز بستن ورود با گذرواژه |
| ۵ | سختکردن sshd | تنها پس از آزمون موفق کلید |
| ۶ | دیوار آتش | پس از قطعی شدن درگاه SSH |
| ۷ | fail2ban | کاهش تلاشهای تکراری و نویز لاگ |
| ۸ | بهروزرسانی امنیتی خودکار | سرور در روزهای بعد هم وصله بگیرد |
| ۹ | بررسی درگاههای باز | چیزی ناخواسته به اینترنت گوش ندهد |
| ۱۰ | پشتیبان بیرون از سرور | پیش از آنکه دادهای ارزشمند شود |
۱. نشست پشتیبان باز کنید و آیپی را بسنجید
اگر سرور را از سرور ساعتی ایران ساختهاید، پنل پس از ساخت دسترسی آیپی را خودکار میسنجد و اگر ایراناکسس باشد، تا ۱۰ دقیقه تعویض آیپی رایگان است؛ روش وارسی دستی را در راهنمای آیپی و محدودیتهای سرور مجازی ساعتی ایران آوردهایم. پیش از اینکه به تنظیمات SSH دست بزنید، دو نشست همزمان باز کنید: یکی برای کار و دیگری دستنخورده، تا اگر تنظیمی ورود را خراب کرد، از نشست دوم اصلاحش کنید.
۲. بهروزرسانی کامل بستهها
ایمیج سیستمعامل در لحظهی ساخت ممکن است چند وصلهی امنیتی عقب باشد.
# اوبونتو و دبیان
apt update && apt full-upgrade -y
# آلمالینوکس و راکیلینوکس
dnf upgrade --refresh -yاگر هسته بهروز شد، سرور را یک بار راهاندازی دوباره کنید. در اوبونتو وجود پروندهی /var/run/reboot-required و در خانوادهی ردهت خروجی needs-restarting -r (از بستهی dnf-utils) این را نشان میدهد. اگر نسخهی سنتاواس شما به پایان دورهی پشتیبانی رسیده، دیگر وصلهی امنیتی تازه نمیگیرد؛ برای سرور تازه آلمالینوکس یا راکیلینوکس را در نظر بگیرید.
۳. کاربر غیر root با دسترسی sudo
کار روزمره با root یعنی هر اشتباه تایپی یا هر اسکریپت آلوده، دسترسی کامل دارد.
# اوبونتو و دبیان
adduser deploy
usermod -aG sudo deploy
# آلمالینوکس، راکیلینوکس، سنتاواس
useradd -m deploy
passwd deploy
usermod -aG wheel deployبرای آزمون، su - deploy و سپس sudo whoami را اجرا کنید؛ پاسخ باید root باشد.
۴. کلید SSH بهجای گذرواژه
روی رایانهی خودتان (نه روی سرور) کلید بسازید و برایش عبارت عبور بگذارید:
ssh-keygen -t ed25519 -C laptop-work
ssh-copy-id deploy@SERVER_IP
ssh deploy@SERVER_IPدر ویندوز، ssh-keygen در PowerShell هست اما ssh-copy-id نیست؛ محتوای پروندهی کلید عمومی (با پسوند pub) را دستی به ~/.ssh/authorized_keys کاربر deploy بیفزایید و دسترسی پوشهی .ssh را 700 و پرونده را 600 کنید. پیشنهاد ما: یک کلید دوم هم از دستگاهی دیگر اضافه کنید تا گم شدن یک لپتاپ شما را پشت در نگذارد.
۵. بستن ورود root و ورود با گذرواژه
تنها وقتی ورود با کلید در گام قبل موفق بود، این پرونده را بسازید: /etc/ssh/sshd_config.d/00-hardening.conf
PermitRootLogin no
PasswordAuthentication no
KbdInteractiveAuthentication no
PubkeyAuthentication yesدر OpenSSH نخستین مقداری که خوانده شود اعمال میشود؛ پیشوند 00 باعث میشود این پرونده بر پروندههایی مثل 50-cloud-init.conf که گاهی ورود با گذرواژه را باز میگذارند پیشی بگیرد. اگر پوشهی sshd_config.d در سیستم شما نیست، همین سطرها را در خود sshd_config تغییر دهید. سپس:
sshd -t
sshd -T | grep -iE 'permitrootlogin|passwordauthentication'
systemctl reload ssh # اوبونتو و دبیان
systemctl reload sshd # خانوادهی ردهتاز یک پنجرهی تازه ورود را بیازمایید و تا موفق نشدهاید، نشست دوم را نبندید.
۶. دیوار آتش: فقط درگاههای لازم
قاعده ساده است: ورودیها پیشفرض بسته، تنها SSH و درگاههایی که سرویس واقعاً لازم دارد باز.
# اوبونتو و دبیان (در دبیان ابتدا apt install ufw)
ufw default deny incoming
ufw default allow outgoing
ufw allow OpenSSH
ufw allow 80,443/tcp
ufw enable
ufw status verbose
# خانوادهی ردهت
systemctl enable --now firewalld
firewall-cmd --permanent --add-service=ssh
firewall-cmd --permanent --add-service=http --add-service=https
firewall-cmd --reload
firewall-cmd --list-allاگر آیپی ثابت دفتر دارید، SSH را تنها برای همان باز کنید: ufw allow from OFFICE_IP to any port 22 proto tcp و سپس قانون عمومی OpenSSH را حذف کنید. پایگاه دادهای که فقط برنامهی همان سرور به آن وصل میشود، هیچ قانون ورودی نمیخواهد.
۷. fail2ban برای تلاشهای تکراری ورود
با ورود فقطکلیدی، حدس گذرواژه عملاً بیاثر است؛ fail2ban بیشتر نویز لاگ را کم میکند و بعدها برای سرویسهای دیگر مثل وبسرور هم به کار میآید.
# اوبونتو و دبیان
apt install fail2ban -y
# خانوادهی ردهت (از مخزن EPEL)
dnf install epel-release -y && dnf install fail2ban -yپروندهی /etc/fail2ban/jail.local را بسازید:
[sshd]
enabled = true
maxretry = 5
findtime = 10m
bantime = 1hروی دبیانهای تازه که پروندهی auth.log ندارند، سطر backend = systemd را هم زیر همین بخش بیفزایید، وگرنه سرویس بالا نمیآید. سپس systemctl enable --now fail2ban و برای دیدن وضعیت fail2ban-client status sshd.
۸. بهروزرسانی امنیتی خودکار
گام ۲ تنها امروز را پوشش میدهد. برای روزهای بعد:
# اوبونتو و دبیان
apt install unattended-upgrades -y
dpkg-reconfigure -plow unattended-upgrades
unattended-upgrade --dry-run --debug
# خانوادهی ردهت
dnf install dnf-automatic -y
# در /etc/dnf/automatic.conf:
# upgrade_type = security
# apply_updates = yes
systemctl enable --now dnf-automatic.timerهیچکدام بهطور پیشفرض سرور را راهاندازی دوباره نمیکنند؛ وصلهی هسته تا راهاندازی دوباره اثر نمیکند، پس آن را در برنامهی نگهداری بگذارید.
۹. درگاههای باز را با چشم خودتان ببینید
دیوار آتش جلوی خطا را میگیرد، اما بهتر است سرویس ناخواسته اصلاً اجرا نشود:
ss -tulpn
systemctl disable --now SERVICE_NAMEهر چیزی که روی 0.0.0.0 یا [::] گوش میدهد و لازمش ندارید، خاموش شود. پایگاه داده و کش را روی 127.0.0.1 ببندید. منطقهی زمانی را هم با timedatectl set-timezone Asia/Tehran تنظیم کنید تا زمان رخدادها در لاگ و گزارش fail2ban با ساعت خودتان بخواند.
۱۰. پشتیبان بیرون از سرور، و یک بار بازیابی
پشتیبانی که روی همان سرور است، با نفوذ یا حذف سرور از دست میرود. یک مقصد جدا تعریف کنید؛ برای نمونه با restic روی سرور دیگری از راه SFTP:
apt install restic -y # در خانوادهی ردهت از EPEL
restic -r sftp:backup@BACKUP_IP:/srv/restic/web init
restic -r sftp:backup@BACKUP_IP:/srv/restic/web backup /etc /var/www
restic -r sftp:backup@BACKUP_IP:/srv/restic/web snapshotsفرمان backup را با cron یا یک تایمر systemd زمانبندی کنید و گذرواژهی مخزن را جایی بیرون از سرور هم نگه دارید. اینکه جابهجایی پشتیبان چه اثری بر صورتحساب ترافیک دارد، در راهنمای ترافیک سرور ساعتی آمده است.
هزینهی آزمون بازیابی روی سرور دوم
پشتیبانی که هرگز بازیابی نشده، فقط یک امید است. یک سرور ساعتی کوچک بسازید، restic restore latest --target /tmp/restore را اجرا کنید، درستی پروندهها را ببینید و سرور را حذف کنید. نرخها به تاریخ آبان ۱۴۰۵ است و بهای روز را ماشینحساب صفحهی سفارش نشان میدهد:
- طرح «اقتصادی ۱» (۱ هسته، ۱ گیگابایت رم، ۱۰ گیگابایت دیسک) با بهای ساعتی ۱٬۰۲۷ تومان، برای دو ساعت آزمون: ۲ ساعت × ۱٬۰۲۷ تومان = ۲٬۰۵۴ تومان.
- اگر پشتیبان بزرگتر است و طرح «حرفهای ۱» (۴ هسته، ۴ گیگابایت رم، ۲۵ گیگابایت دیسک) با بهای ساعتی ۲٬۸۷۷ تومان را برمیگزینید، برای سه ساعت: ۳ ساعت × ۲٬۸۷۷ تومان = ۸٬۶۳۱ تومان.
سرور آزمون را حذف کنید، نه خاموش؛ خاموش بودن کسر ساعتی را متوقف نمیکند، چون منابع برای سرور نگه داشته میشود. ساعت ناقص هم کسر نمیشود و برای دور بعد میماند؛ جزئیات قاعدههای کسر در راهنمای محاسبهی هزینهی سرور ساعتی آمده است.
فهرست وارسی پایان ساعت نخست
- ورود با root از بیرون رد میشود.
- ورود با گذرواژه رد میشود و فقط کلید پذیرفته است.
ufw statusیاfirewall-cmd --list-allتنها درگاههای لازم را نشان میدهد.fail2ban-client status sshdبدون خطا پاسخ میدهد.- بهروزرسانی خودکار فعال است و آزمون خشک آن خطا ندارد.
- خروجی
ss -tulpnهیچ سرویس ناشناختهای ندارد. - دستکم یک پشتیبان بیرون از سرور هست و یک بار بازیابی شده است.
اشتباههای رایج
روشن کردن دیوار آتش پیش از اجازه دادن به SSH
اجرای ufw enable پیش از ufw allow OpenSSH نشست فعلی را هم ممکن است قطع کند. همیشه نخست قانون SSH را بیفزایید، با ufw show added ببینید و بعد روشن کنید؛ نشست دوم را هم تا پایان آزمون باز نگه دارید.
اعتماد به ufw وقتی داکر درگاه منتشر میکند
داکر برای درگاههایی که با -p منتشر میشوند، مستقیم قانون iptables مینویسد و قانونهای ufw را دور میزند. سرویس داخلی را با -p 127.0.0.1:5432:5432 فقط روی رابط محلی منتشر کنید یا محدودیت را در زنجیرهی DOCKER-USER بگذارید، و همیشه از بیرون سرور بیازمایید.
نگه داشتن پشتیبان روی همان سرور یا همان حساب
پوشهی backup کنار دادهها، در برابر نفوذ و حذف سرور هیچ محافظتی ندارد. مقصد پشتیبان را جدا کنید و کلید دسترسی به آن را فقط برای نوشتن پشتیبان به کار ببرید، نه برای ورود عمومی.
پرسشهای متداول
عوض کردن درگاه SSH از ۲۲ لازم است؟
لازم نیست و جای کلید و بستن گذرواژه را نمیگیرد؛ فقط حجم تلاشهای خودکار در لاگ را کم میکند. اگر عوضش کردید، درگاه تازه را پیش از راهاندازی دوبارهی sshd در دیوار آتش باز کنید و در خانوادهی ردهت آن را با semanage به SELinux هم معرفی کنید.
اگر کلید خصوصی SSH را گم کنم، دسترسی از دست میرود؟
اگر ورود با گذرواژه بسته باشد و کلید دیگری ثبت نکرده باشید، بله. به همین دلیل در گام ۴ کلید دوم از دستگاهی دیگر بیفزایید. پشتیبان بیرون از سرور هم راه دوم است: سرور تازه بسازید و داده را بازیابی کنید.
برای سروری که فقط چند ساعت میماند هم همهی این گامها لازم است؟
کمینهی ضروری کلید SSH، بستن ورود با گذرواژه، دیوار آتش و بهروزرسانی است؛ اینها کمتر از ربع ساعت وقت میگیرند. پشتیبان و بهروزرسانی خودکار برای سرور چندساعتهای که دادهی ماندگار ندارد، اولویت کمتری دارند.
اگر گمان کنم سرور نفوذ شده، خاموشش کنم یا حذف؟
نخست دسترسی شبکه را با دیوار آتش محدود کنید و دادهها و لاگهای لازم را بیرون بکشید. سپس سرور تازهای با همین ده گام بسازید، از پشتیبان سالم بازیابی کنید و سرور آلوده را حذف کنید؛ خاموش نگه داشتنش هزینهی ساعتی را متوقف نمیکند.
جمعبندی
امنیت سرور ساعتی با ترتیب درست کارها به دست میآید: نخست نشست پشتیبان و بهروزرسانی، سپس کاربر و کلید، آنگاه بستن ورود root و گذرواژه، دیوار آتش و fail2ban، و در پایان بهروزرسانی خودکار و پشتیبانی که یک بار بازیابی شده باشد. این ده گام را یک بار در قالب اسکریپت خودتان بنویسید تا برای هر سرور تازه در همان ساعت نخست اجرا شود. اگر سروری برای آزمودن این فهرست لازم دارید، میتوانید در ابر ویرا یک سرور ابری ساعتی بسازید و پس از پایان کار حذفش کنید.



