سرور ابری چیست؟ فرق آن با سرور مجازی و اختصاصی با نرخ واقعی

سرور ابری ماشینی مجازی است که منابعش را خودتان انتخاب می‌کنید، در چند دقیقه تحویل می‌گیرید و تنها برای ساعت‌هایی که نگهش داشته‌اید پول می‌دهید. اگر می‌خواهید بدانید این مدل دقیقاً کجا با سرور مجازی ماهانه و سرور اختصاصی فرق دارد و کی به کارتان می‌آید، این نوشته همین را با جدول و عدد واقعی توضیح می‌دهد: تعریف دقیق، مقایسه‌ی سه‌گانه، مقیاس‌پذیری در عمل، شیوه‌ی محاسبه‌ی هزینه و موارد کاربرد.

سه ویژگی که یک سرور را «ابری» می‌کند

در تعریف رایج، ابری بودن به نوع سخت‌افزار مربوط نیست؛ به شیوه‌ی تحویل و پرداخت مربوط است. سه ویژگی تعیین‌کننده است:

1. منابع از یک استخر سخت‌افزاری: پردازنده، رم و دیسک از میان مجموعه‌ای از سرورهای فیزیکی به ماشین شما تخصیص می‌یابد و شما با یک دستگاه مشخص سروکار ندارید.
2. تحویل خودکار و سریع: ساخت از پنل انجام می‌شود، بدون تیکت و انتظار. برای نمونه در سرور ساعتی ایران ابر ویرا، سرور معمولاً در حدود یک دقیقه ساخته می‌شود و پس از ساخت، دسترسی آی‌پی آن خودکار سنجیده می‌شود؛ اگر «ایران‌اکسس» باشد، تا ۱۰ دقیقه تعویض آی‌پی رایگان است.
3. پرداخت به‌ازای مصرف: هزینه به مدت نگهداری و اندازه‌ی منابع بسته است، نه به دوره‌ای که از پیش خریده‌اید.

اگر یکی از این سه نباشد، با یک سرور مجازی معمولی روبه‌رو هستید، حتی اگر نامش ابری باشد.

سرور ابری در برابر سرور مجازی سنتی و سرور اختصاصی

سرور مجازی سنتی هم روی مجازی‌ساز اجرا می‌شود و تعریفش را در نوشته‌ی سرور مجازی (VPS) چیست و چه تفاوتی با هاست اشتراکی دارد آورده‌ایم. فرق اصلی ابری و مجازی سنتی در قرارداد و شیوه‌ی تحویل است، نه در فناوری. سرور اختصاصی اما یک دستگاه فیزیکی کامل است که تنها در اختیار شماست.

مرز ابری و مجازی کجا کم‌رنگ می‌شود؟

در ابر ویرا هر دو مدل روی یک زیرساخت در دیتاسنتر ایران و با یک فهرست سیستم‌عامل ارائه می‌شوند: اوبونتو، دبیان، آلمالینوکس، راکی‌لینوکس، سنت‌اواس و میکروتیک. رابطه‌ی نرخ‌ها هم ساده است: بهای ساعتی برابر بهای ماهانه تقسیم بر ۷۳۰ (میانگین ساعت‌های یک ماه) است. پس انتخاب میان این دو بیشتر به الگوی استفاده‌ی شما برمی‌گردد تا کیفیت فنی. محاسبه‌ی نقطه‌ی سربه‌سر را در مقایسه‌ی سرور ساعتی و ماهانه با نرخ واقعی آورده‌ایم و اینجا تکرارش نمی‌کنیم.

مقیاس‌پذیری؛ بزرگ‌تر کردن یا افزودن سرور

مقیاس‌پذیری در عمل دو شکل دارد:

• عمودی: ماشینی با منابع بیشتر. در ابر ویرا هر ماشین ابری می‌تواند از ۱ تا ۳۲ هسته‌ی مجازی، ۱ تا ۶۴ گیگابایت رم و ۲۰ تا ۱٬۰۰۰ گیگابایت دیسک داشته باشد.
• افقی: چند سرور کنار هم و تقسیم بار میان آن‌ها. چون ساخت در حدود یک دقیقه انجام می‌شود و با حذف سرور کسر ساعتی متوقف می‌شود، می‌توانید برای اوج بار سرور کمکی بسازید و پس از آن حذفش کنید.

ارزش واقعی مدل ابری همین‌جاست: ظرفیت اضافه را تنها برای همان چند ساعتی می‌خرید که لازمش دارید.

مثال محاسبه‌شده: سرور کمکی برای کمپین سه‌روزه

فرض کنید سرور اصلی یک فروشگاه ۲ هسته، ۴ گیگابایت رم و ۴۰ گیگابایت دیسک SSD دارد. بهای ساعتی آن:

• ۲ هسته × ۲۷۴ تومان = ۵۴۸ تومان
• ۴ گیگابایت رم × ۳۴۲٫۵ تومان = ۱٬۳۷۰ تومان
• ۴۰ گیگابایت دیسک × ۶٫۸۵ تومان = ۲۷۴ تومان
• جمع: ۵۴۸ + ۱٬۳۷۰ + ۲۷۴ = ۲٬۱۹۲ تومان در ساعت

نگه داشتن این سرور در تمام ماه: ۷۳۰ ساعت × ۲٬۱۹۲ تومان = ۱٬۶۰۰٬۱۶۰ تومان.

برای سه روز حراج، یک سرور کمکی با ۸ هسته، ۱۶ گیگابایت رم و ۴۰ گیگابایت SSD کنار آن می‌سازید:

• ۸ هسته × ۲۷۴ تومان = ۲٬۱۹۲ تومان
• ۱۶ گیگابایت رم × ۳۴۲٫۵ تومان = ۵٬۴۸۰ تومان
• ۴۰ گیگابایت دیسک × ۶٫۸۵ تومان = ۲۷۴ تومان
• جمع: ۲٬۱۹۲ + ۵٬۴۸۰ + ۲۷۴ = ۷٬۹۴۶ تومان در ساعت

هزینه‌ی سه روز: ۷۲ ساعت × ۷٬۹۴۶ تومان = ۵۷۲٬۱۱۲ تومان. اگر همین ظرفیت را برای احتیاط کل ماه روشن نگه می‌داشتید: ۷۳۰ ساعت × ۷٬۹۴۶ تومان = ۵٬۸۰۰٬۵۸۰ تومان. اگر سرور کمکی در این سه روز ۲۰۰ گیگابایت دانلود داشته باشد: ۲۰۰ گیگابایت × ۱٬۰۰۰ تومان = ۲۰۰٬۰۰۰ تومان؛ آپلود رایگان است.

پرداخت به‌ازای مصرف با نرخ واقعی

نرخ‌ها به تاریخ آبان ۱۴۰۵ است؛ بهای روز را ماشین‌حساب صفحه‌ی سفارش نشان می‌دهد.

نرخ هر منبع

طرح‌های آماده و بهای آن‌ها

قاعده‌های کسر از کیف پول

• کسر برای هر ساعت کامل انجام می‌شود؛ ساعت ناقص کسر نمی‌شود و برای دور بعد می‌ماند.
• خاموش کردن سرور هزینه را متوقف نمی‌کند، چون منابع برایش نگه داشته می‌شود؛ تنها حذف، کسر را متوقف می‌کند.
• اگر موجودی تمام شود، سرور تا ۶ ساعت روشن می‌ماند و پس از آن خاموش و معلق می‌شود، نه حذف؛ با شارژ کیف پول برمی‌گردد.
• کمینه‌ی موجودی برای ساخت، یک‌سوم بهای ماهانه‌ی سخت‌افزار به‌علاوه‌ی بهای ۵۰ گیگابایت ترافیک است؛ جزئیات سفارش را در راهنمای خرید سرور ساعتی ایران ببینید.
• ترافیک سقف ندارد و هر گیگابایت دانلود جداگانه حساب می‌شود.

یک مثال کوچک‌تر: آزمون دوروزه‌ی نسخه‌ی تازه‌ی یک برنامه با همان پیکربندی ۲ هسته‌ای: ۴۸ ساعت × ۲٬۱۹۲ تومان = ۱۰۵٬۲۱۶ تومان. با ۳۰ گیگابایت دانلود: ۳۰ گیگابایت × ۱٬۰۰۰ تومان = ۳۰٬۰۰۰ تومان. جمع کل: ۱۰۵٬۲۱۶ + ۳۰٬۰۰۰ = ۱۳۵٬۲۱۶ تومان، و پس از حذف سرور هیچ هزینه‌ی دیگری نمی‌ماند.

کاربردهای سرور ابری: جدول تصمیم

اشتباه‌های رایج

1. خاموش کردن به‌جای حذف. بسیاری گمان می‌کنند سرور خاموش هزینه ندارد، اما منابع همچنان برایشان نگه داشته می‌شود و کسر ساعتی ادامه دارد. راه پرهیز: داده‌ی لازم را بیرون از سرور نگه دارید و وقتی کار تمام شد، سرور را حذف کنید.
2. انتظار مقیاس خودکار. ابری بودن یعنی امکان ساخت سریع، نه افزوده شدن خودبه‌خود سرور. راه پرهیز: برنامه را طوری بچینید که نسخه‌ی دوم بتواند کنار اولی کار کند (نشست‌ها و فایل‌های کاربر در پایگاه داده یا ذخیره‌ساز مشترک، نه دیسک محلی) و ساخت سرور کمکی را یک بار پیش از اوج بار تمرین کنید.
3. برآورد هزینه بدون ترافیک دانلود. چون سقفی در کار نیست، دانلود پرحجم می‌تواند از بهای سخت‌افزار بیشتر شود. راه پرهیز: حجم دانلود دوره‌ی گذشته را از لاگ وب‌سرور یا ابزار پایش دربیاورید و جداگانه در برآورد بگذارید؛ اگر زیاد و پایدار است، مدل ماهانه با بسته‌ی ترافیک را بسنجید.

پرسش‌های متداول

آیا سرور ابری همان سرور مجازی با نامی تازه است؟

از نظر فنی هر دو ماشین مجازی‌اند. تفاوت در انتخاب آزادانه‌ی منابع، تحویل خودکار و پرداخت ساعتی است؛ در مدل سنتی طرح ثابت را برای یک دوره پیش‌خرید می‌کنید.

دیسک NVMe چقدر به بهای ساعتی اضافه می‌کند؟

برای ۴۰ گیگابایت: ۴۰ گیگابایت × ۱۱٫۶۴ تومان = ۴۶۵٫۶ تومان در ساعت، در برابر ۲۷۴ تومان برای SSD؛ یعنی ۱۹۱٫۶ تومان بیشتر در هر ساعت.

بیشترین منابع یک سرور ابری چقدر است؟

تا ۳۲ هسته‌ی مجازی، ۶۴ گیگابایت رم و ۱٬۰۰۰ گیگابایت دیسک. اگر بیش از این لازم دارید، بار را میان چند سرور تقسیم کنید.

روی ماشین ابری می‌توانم میکروتیک نصب کنم؟

بله، میکروتیک در فهرست سیستم‌عامل‌هاست. اگر روتر قرار است همیشه روشن بماند، مدل ماهانه را هم حساب کنید.

جمع‌بندی

سرور ابری برای کارهایی ساخته شده که اندازه یا مدتشان ثابت نیست: آزمون، اوج بار، پردازش چندساعته و کارگاه. برای سرویس همیشه‌روشن با بار ثابت، سرور مجازی ماهانه منطقی‌تر است و سرور اختصاصی تنها وقتی لازم می‌شود که کل سخت‌افزار را بخواهید. پیش از تصمیم، پیکربندی مورد نیازتان را در ماشین‌حساب ابر ویرا بچینید و با یک آزمون چندساعته، هزینه‌ی واقعی کار خودتان را ببینید.